Wat is een haarmineraalanalyse?
Een haarmineraalanalyse (HMA of HTMA: Hair Tissue Mineral Analysis) meet de concentraties van verschillende mineralen, sporenelementen en toxische elementen in een haarmonster.
Haar is biologisch weefsel waarin tijdens de groei verschillende elementen worden ingebouwd. Omdat hoofdhaar gemiddeld ongeveer één centimeter per maand groeit, geeft een haarmonster informatie over een langere periode dan bijvoorbeeld een bloedmeting, die veel meer een momentopname is.
Een haarmineraalanalyse moet echter anders worden geïnterpreteerd dan bloedonderzoek. Een lage concentratie van een mineraal in het haar betekent niet automatisch dat je te weinig van dat mineraal eet of dat er sprake is van een tekort in het bloed. Omgekeerd betekent een hoge haarwaarde niet zonder meer dat er sprake is van toxiciteit.
Juist de patronen en onderlinge verhoudingen tussen mineralen vormen binnen HTMA een belangrijk onderdeel van de interpretatie.
Meer dan alleen tekorten: mineralen werken als systeem
Mineralen functioneren niet los van elkaar. Natrium, kalium, calcium, magnesium, koper en zink beïnvloeden verschillende fysiologische processen en staan bovendien onderling met elkaar in wisselwerking.
Daarom wordt binnen HTMA niet alleen gekeken naar afzonderlijke waarden, maar ook naar bepaalde mineraalratio’s en patronen. Deze kunnen vanuit het gebruikte interpretatiemodel worden betrokken bij vragen rondom stressadaptatie, energiehuishouding, mineralenregulatie en hormonale processen.
Een afwijkende verhouding is daarbij geen diagnose. Het is een patroon dat samen met klachten, voeding, leefstijl, voorgeschiedenis en eventuele andere laboratoriumuitslagen wordt geïnterpreteerd.
De kracht van een haarmineraalanalyse
Een voordeel van haaranalyse is dat afname eenvoudig, niet-invasief en relatief goedkoop is. Bovendien kunnen veel verschillende elementen tegelijkertijd worden gemeten.
Haaranalyse kan daardoor aanvullende informatie bieden over patronen van mineralen en sporenelementen en, afhankelijk van het element, mogelijke blootstelling aan bepaalde metalen.
De uitslag staat nooit op zichzelf. Ik gebruik een haarmineraalanalyse als aanvullend instrument binnen een orthomoleculaire analyse, naast je klachten, anamnese, voedingspatroon, leefstijl en waar nodig andere onderzoeken.
Toxische belasting en gezondheid
Een tekort aan essentiële mineralen kan invloed hebben op je energieniveau, je immuunsysteem en je algehele gezondheid. Maar even belangrijk is het opsporen van toxische metalen die het lichaam over tijd kunnen belasten.
Naast essentiële mineralen meet de haarmineraalanalyse verschillende niet-essentiële en potentieel toxische elementen, zoals lood, cadmium, kwik en arseen.
Toxines zoals koper en kwik kunnen bijvoorbeeld in het lichaam ophopen door veelgebruikte medische hulpmiddelen en tandheelkundige materialen, zoals:
- Koperspiraal – Bij sommige vrouwen leidt een koperspiraal tot een verhoogd kopergehalte in het lichaam. Te veel koper kan de balans van andere mineralen verstoren en klachten veroorzaken, zoals vermoeidheid, hormonale disbalans en stemmingswisselingen.
- Amalgaamvullingen – Amalgaamvullingen bevatten kwik, een zwaar metaal dat bij langdurige blootstelling kan ophopen en je gezondheid kan beïnvloeden. Kwikbelasting kan een rol spelen bij chronische vermoeidheid, neurologische klachten en concentratieproblemen.
Daarnaast kan er sprake zijn van toxische belasting zoals in vis (kwik), rijst (arseen), leidingwater (lood), luchtvervuiling, bodemverontreiniging:, vaccins (aluminium), medicatie, cosmetica, deodorant, sigarettenrook (o.a. cadmium), beroepsmatige blootstelling (metaalindustrie, taxi chauffeurs, schilders en stewardessen, landbouw).
Een verhoogde haarwaarde kan een aanwijzing zijn voor blootstelling, maar vertelt niet automatisch waar de blootstelling vandaan komt, hoeveel van de stof zich elders in het lichaam bevindt of dat deze gezondheidsschade veroorzaakt.
Wat zegt een haarmineraalanalyse wel en niet?
Een haarmineraalanalyse meet de concentraties van mineralen, sporenelementen en toxische elementen die tijdens de groei in het haar zijn ingebouwd. Daarmee biedt haar een ander perspectief dan bloed of urine. Waar veel bloed- en urinewaarden relatief sterk kunnen reageren op recente voeding, vochtbalans of andere kortetermijninvloeden, weerspiegelt haar de incorporatie van elementen gedurende een langere periode.
De kracht van een HMA zit bovendien niet alleen in afzonderlijke mineraalconcentraties, maar ook in patronen en onderlinge verhoudingen tussen mineralen. Mineralen functioneren immers niet geïsoleerd: ze beïnvloeden elkaar en zijn betrokken bij onder meer elektrolytenbalans, energiehuishouding, zenuwfunctie, stressregulatie en hormonale processen.
Binnen HTMA worden bepaalde mineraalratio’s daarom gebruikt als aanvullende aanwijzingen voor fysiologische patronen en regulatieprocessen. Juist deze verhoudingen kunnen informatie toevoegen over de manier waarop het lichaam met mineralen omgaat en hoe verschillende fysiologische systemen zich tot elkaar verhouden.
De interpretatie vraagt daarbij om deskundigheid. Een lage concentratie magnesium in het haar betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat iemand te weinig magnesium via de voeding binnenkrijgt. Evenmin is een bepaalde mineraalratio op zichzelf een diagnose van een hormonale of andere aandoening. De betekenis ontstaat juist door het totale patroon te beoordelen in samenhang met klachten, anamnese, voeding, leefstijl en waar nodig ander laboratoriumonderzoek.
Wanneer de analyse wordt uitgevoerd door een gespecialiseerd laboratorium en het haar volgens protocol wordt afgenomen, is HMA daarmee een waardevolle aanvullende meetmethode binnen een bredere orthomoleculaire of kPNI-therapie.
Wat meet de haar mineraalanalyse (HTMA)?
Accidenteel/toxisch
– Aluminium, Antimoon, Arsenicum,
Barium, Beryllium, Bismut, Cadmium,
Lood, Kwik, Platina, Thallium,
Thorium, Uranium, Nikkel, Zilver, Tin,
Titanium, Strontium, Germanium,
Rubidium, Zirkonium
Essentieel
– Calcium, Magnesium, Natrium,
Kalium, Koper, Zink, Molybdeen,
Borium, Jodium, Selenium, Zwavel, Kobalt, IJzer
Accidenteel – Lithium, Fosfor
Van uitslag naar persoonlijk advies
Op basis van de analyse kan het (orthomoleculaire) behandelplan verder worden aangescherpt, bijvoorbeeld met gerichte aanpassingen in voeding en leefstijl en, waar passend, voedingssupplementen. De uitslag wordt dus nooit los geïnterpreteerd, maar altijd in samenhang met je klachten en persoonlijke situatie.
Hoe werkt de haarmineraalanalyse?
Tijdens een orthomoleculair consult krijg je een afnameset met duidelijke instructies mee naar huis. Voor de analyse kan hoofdhaar worden gebruikt dat zo dicht mogelijk bij de hoofdhuid, aan de achterzijde van het hoofd, wordt afgeknipt. Het haar mag niet geverfd of chemisch behandeld zijn. Wanneer hoofdhaar niet geschikt is, kan afhankelijk van de instructies van het laboratorium ook schaamhaar worden gebruikt.
Je neemt het haarmonster zelf af en stuurt het vervolgens per post naar het laboratorium. Na ongeveer drie weken ontvang ik de uitslag. We bespreken de resultaten uitgebreid tijdens een vervolgconsult en bekijken wat de bevindingen betekenen binnen jouw totale gezondheidsbeeld en behandelplan.
Kosten haarmineraalanalyse
De haarmineraalanalyse kost € 175,-. De kosten van het consult waarin we de resultaten bespreken, zijn niet bij dit bedrag inbegrepen.
Veelgestelde vragen
Betekent een lage haarwaarde dat ik een tekort heb?
Niet automatisch. De concentratie van een mineraal in haar is iets anders dan de concentratie in bloed of de totale lichaamsvoorraad. Een haarwaarde wordt daarom altijd binnen het volledige HTMA patroon en samen met andere gegevens geïnterpreteerd.
Waarom wordt er naar mineraalratio’s gekeken?
Mineralen beïnvloeden elkaar en zijn betrokken bij dezelfde regulerende processen. Binnen HTMA worden daarom naast afzonderlijke waarden ook onderlinge verhoudingen beoordeeld. Deze ratio’s kunnen patronen zichtbaar maken die verband houden met bijvoorbeeld schildklier-, bijnier- of hormoonfunctie.
Kan een haarmineraalanalyse zware metalen aantonen?
Verschillende metalen kunnen betrouwbaar analytisch in haar worden gemeten. De klinische betekenis verschilt echter per element. Een verhoogde waarde kan wijzen op blootstelling of een toxische belasting van het lichaam.
Kan geverfd haar worden gebruikt?
Haarbehandelingen kunnen de concentraties van bepaalde elementen beïnvloeden. Daarom heeft onbehandeld hoofdhaar de voorkeur en zijn een correcte afname en de instructies van het laboratorium belangrijk.
Is een haarmineraalanalyse hetzelfde als bloedonderzoek?
Nee. De onderzoeken meten verschillende biologische matrices en zijn niet onderling uitwisselbaar. Welke test zinvol is, hangt af van wat je wilt onderzoeken.
Over drs. Evelyn Prinsen
Ik ben drs. Evelyn Prinsen, orthomoleculair therapeut, kPNI-therapeut, coach en docent. Vanuit mijn praktijk in Amsterdam werk ik inmiddels bijna twintig jaar met voeding, leefstijl, stressfysiologie en orthomoleculaire therapie.
Onderzoeken gebruik ik niet als doel op zichzelf, maar als aanvulling op een uitgebreide anamnese. Een laboratoriumwaarde vertelt immers nooit het hele verhaal. Juist de samenhang tussen klachten, biologie, voeding, gedrag en leefomgeving bepaalt welke informatie relevant is en welke interventie passend kan zijn.
Wetenschappelijke bronnen
Pozebon, D., Scheffler, G.L. & Dressler, V.L. (2017). Elemental hair analysis: A review of procedures and applications. Analytica Chimica Acta, 992, 1–23. doi:10.1016/j.aca.2017.09.017.
Mikulewicz, M., Chojnacka, K., Gedrange, T. & Górecki, H. (2013). Reference values of elements in human hair: A systematic review. Environmental Toxicology and Pharmacology, 36(3), 1077–1086. doi:10.1016/j.etap.2013.09.012.
Miekeley, N., Dias Carneiro, M.T. & da Silveira, C.L. (1998). How reliable are human hair reference intervals for trace elements? Science of the Total Environment, 218(1), 9–17. doi:10.1016/S0048-9697(98)00185-5.
Sukumar, A. (2002). Factors influencing levels of trace elements in human hair. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 175, 47–78.
Kippler, M., Gyllenhammar, I., Glynn, A., Levi, M., Lignell, S. & Berglund, M. (2021). Total mercury in hair as biomarker for methylmercury exposure among women in central Sweden: A 23-year temporal trend study. Environmental Pollution, 268, 115712. doi:10.1016/j.envpol.2020.115712.