Testosteron in de overgang: missen we niet een deel van het verhaal?

Testosteron krijgt steeds meer aandacht bij vrouwen in de peri- en postmenopauze. Bij minder libido, minder energie en verlies van spierkracht wordt regelmatig de vraag gesteld: zou mijn testosteron te laag zijn?

Een terechte vraag. Maar het antwoord is minder eenvoudig dan het soms wordt voorgesteld.

Bij vrouwen bestaat namelijk geen testosteronwaarde waarmee je kunt vaststellen: dit is de oorzaak van haar lage libido. De relatie tussen testosteronwaarden in het bloed en seksuele functie is daarvoor te complex. Internationale richtlijnen benadrukken dan ook dat er geen diagnostische afkapwaarde bestaat voor seksueel verlangen.

En misschien is dat logisch.

Libido ontstaat niet uit één hormoon.

Seksueel verlangen wordt mede beïnvloed door dopamine en het beloningssysteem, stress, slaap, algemene energie, lichamelijke gezondheid, medicatie, stemming, vaginale klachten én de relationele context.

Iemand kan na twintig jaar met dezelfde partner bijvoorbeeld minder spontane seksuele spanning ervaren zonder dat er iets hormonaal ‘mis’ hoeft te zijn. Verlangen kan bovendien verschuiven van spontaan naar meer responsief: zin ontstaat dan tijdens intimiteit in plaats van eraan voorafgaand.

Ook klachten als vermoeidheid en verlies van spierkracht verdienen een bredere blik.

Hoe is de slaap?
Is er voldoende energie- en eiwitinname?
Worden de spieren nog voldoende belast?
Hoe is de metabole gezondheid?
Speelt chronische stress een rol?
Zijn er tekorten of andere medische oorzaken?
Is er sprake van inflammatoire belasting?
En wat gebeurt er überhaupt in iemands leven?

De stress-as, het immuunsysteem, metabolisme en geslachtshormonen functioneren tenslotte niet als afzonderlijke eilandjes.

Dat betekent niet dat testosterontherapie geen plaats heeft. Integendeel: voor postmenopauzale vrouwen met aanhoudend hypoactief seksueel verlangen (HSDD) is er bewijs dat fysiologisch gedoseerd testosteron kan helpen. Maar de internationale consensus stelt óók dat dit op dit moment de enige duidelijk evidence-based indicatie is, na een goede biopsychosociale beoordeling. Voor het routinematig behandelen van bijvoorbeeld vermoeidheid, stemming, spiermassa of ‘anti-aging’ is het bewijs onvoldoende.

En daar zit voor mij een belangrijk onderscheid.

Hormonen kunnen een systeem ondersteunen. Maar ze vervangen het kijken naar het systeem niet. Bovendien, testosteron daalt bij vrouwen vooral geleidelijk met de leeftijd en niet plotseling door de natuurlijke menopauze zelf.

De overgang is geen geïsoleerd hormonaal probleem. Het is een levensfase waarin hormonen, zenuwstelsel, metabolisme, spiermassa, psyche, relaties en levenscontext elkaar voortdurend beïnvloeden.

Misschien moeten we daarom niet alleen vragen:

“Welk hormoon mis ik?”

Maar ook:

“Wat heeft dit lichaam, in deze levensfase en in deze context, nodig om goed te kunnen functioneren?”

Dat is een veel interessantere vraag.

Over de auteur

Drs. Evelyn Prinsen is orthomoleculair therapeut, kPNI-therapeut en coach. In haar praktijk kijkt zij naar gezondheid vanuit samenhang: niet alleen naar hormonen of afzonderlijke klachten, maar ook naar voeding, metabolisme, darmgezondheid, stress, slaap, psyche en levensfase.

Juist rond de overgang is die brede blik belangrijk. Hormonale veranderingen staan niet los van wat er verder in het lichaam en in het leven gebeurt. Het doel is daarom niet alleen om waarden te optimaliseren, maar om te begrijpen welke factoren bijdragen aan klachten en waar daadwerkelijk ruimte voor herstel ligt.

Verder lezen

→ Hormonen uit balans – over hormonale klachten en factoren die de hormoonhuishouding beïnvloeden.
→ Orthomoleculaire therapie – hoe voeding, leefstijl, darmgezondheid en micronutriënten onderdeel kunnen zijn van een bredere aanpak.
→ Stress en cortisol – over de wisselwerking tussen langdurige belasting, herstel en hormonale gezondheid.
→ Orthomoleculaire voeding – waarom voldoende eiwit, micronutriënten en energie belangrijk zijn voor spiermassa, metabolisme en gezondheid.

#overgang #perimenopauze #testosteron #hormonen #vrouwengezondheid #libido #holistischegezondheid #orthomoleculairetherapie #menopauze

Wetenschappelijke bronnen

• Davis, S.R. et al. (2019). Global Consensus Position Statement on the Use of Testosterone Therapy for Women. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 104(10), 4660–4666.
• Parish, S.J. et al. (2021). International Society for the Study of Women’s Sexual Health Clinical Practice Guideline for the Use of Systemic Testosterone for HSDD in Women. Journal of Women’s Health, 30(4), 474–491.
• National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2024). Menopause: identification and management (NG23).
• British Menopause Society. (2022). Testosterone Replacement in Menopause.